Anatomia noszenia

Przystosowanie do noszenia doskonale widać w budowie ciała noworodków. Aby dokładnie zrozumieć na czym polega fizjologia noszenia dzieci w chustach i nosidłach miękkich, należy przyjrzeć się anatomii dziecka w pierwszym roku życia. Okres niemowlęcy jest bardzo szczególny, ponieważ właśnie wtedy następuje dynamiczny rozwój ośrodków motorycznych i sensorycznych w ośrodkowym układzie nerwowym. Jednym z podstawowych zjawisk charakteryzujących ten okres jest kształtowanie się krzywizn kręgosłupa, rozwój ruchów lokomocyjnych oraz pionizacja ciała.

Rozwój kręgosłupa

Rozwój i prawidłowe kształtowanie się dziecięcego kręgosłupa to skomplikowany proces trwający kilkanaście lat. Jego początkowa faza przypada na pierwszy rok życia dziecka i polega na prostowaniu czyli prawidłowym wykształceniu fizjologicznych krzywizn: lordozy szyjnej, kifozy piersiowej i lordozy lędźwiowej.

Kręgosłup nowo narodzonego dziecka znajduje się w stadium tzw. całkowitej kifozy. Jest to fizjologiczne zaokrąglenie wynikające z ułożenia płodowego. Proces prostowania kręgosłupa jest równomiernie rozłożony w czasie i dostosowany do naturalnego rytmu rozwojowego dziecka. Nawet jeśli niemowlak potrafi już siedzieć z prostymi pleckami, czy stać prosto kilka minut, podczas snu mięśnie się rozluźniają, a plecy wracają do zaokrąglonego kształtu. Jeśli nosimy śpiące dziecko, musimy pamiętać o takim podparciu pleców i główki, które nie wymusi nienaturalnej pozycji u dziecka.

Pierwsza z powstających krzywizn to lordoza szyjna. Proces prostowania tej części kręgosłupa rozpoczyna się pomiędzy 4-8 tygodniem życia dziecka. Wówczas leżące na brzuchu niemowlę zaczyna samodzielnie podnosić głowę na około 3 sekundy, przez kolejne trzy miesiące 7 kręgów szyjnych skieruje się do przodu i do góry. Proces ten będzie zakończony, gdy dziecko zacznie samodzielnie trzymać główkę (około 4 miesiąca życia).

Jako druga wykształcona zostaje kifoza piersiowa. Podczas tego procesu kolejnych 12 kręgów kieruje się do tyłu i do góry. Ta faza prostowania kręgosłupa przypada na okres, w którym dziecko uczy się siadać. Czas trwania tego etapu jest bardzo indywidualny, najczęściej jednak dziesięciomiesięczne niemowę jest w stanie samodzielnie siedzieć z wyprostowanymi pleckami.

Ostatnia powstaje lordoza lędźwiowa. Prostowaniu podlega 6 kręgów lędźwiowych, które kierują się do przodu i do góry. Proces zostaje zakończony, gdy dziecko potrafi wstawać i stawia pierwsze kroki.

Kręgosłup jest całkowicie wyprostowany, czyli przyjmuje typowy dla człowieka kształt litery "S", gdy dziecko samodzielnie chodzi.

Rozwój stawów biodrowych

Panewkę stawu biodrowego budują trzy kości : biodrowa, kulszowa, łonowa tworzące jednocześnie kość miedniczą. Składowe panewki połączone są chrząstką ipsylonowi (w kształcie litery Y). U noworodków proces kostnienia stawu nie jest jeszcze zakończony, przez co kształt panewki jest nieco inny niż u dorosłych. Najistotniejsze czynniki mające wpływ na prawidłowy rozwój kształtnej panewki to procesy kostnienia przyległych kości miednicy oraz rozwój chrząstki. Najnowsze badania pokazują, że żaden z nich nie przebiegnie prawidłowo, jeśli głowa kości udowej nie zostanie poprawnie umiejscowiona we wnętrzu panewki. Natura wyposażyła noworodki w taką umiejętność układania nóżek, która zapewnia optymalne wypełnienie panewki. Noworodek brany na ręce podkurcza nóżki, odwodząc je jednocześnie na boki i przyjmując tzw. „pozycję żabki". Umożliwia to „posadzenie" dziecka na ciele rodzica tak, aby głowy kości udowych były wciskane w panewki. Sprawia to wrażenie jakby dziecko było urodzone do noszenia, a noszenie było naturalną odpowiedzią na potrzeby dziecka.

W tej pozycji ścięgna znajdujące się pomiędzy głową kości udowej i panewką pozostają rozluźnione, a wszystkie elementy głowy kości udowej i panewki są obciążone równomiernie. Analizując ułożenie nóżek, można zaobserwować, że jest to zgięcie 100-110°(kąt pomiędzy kostką a udem) i odwiedzenie o około 50°(kąt pomiędzy udem a stawem biodrowym). Dokładnie takich parametrów trzymają się ortopedzi leczący dysplazję stawów biodrowych używając Szelek Pavlika.

Kolejnym istotnym elementem jest obręcz miedniczna będąca ogniwem łączącym kończyny dolne i odcinek lędźwiowy kręgosłupa. Składa się ona z kości miednicy i kości krzyżowej. Wszystkie te elementy stanowią jedną całość, a ich ruchy są wzajemnie uwarunkowane. Stąd wynika wzajemne uzależnienie pozycji "żabki" od idealnie zaokrąglonych plecków u noworodka. Jeśli na siłę wyprostujemy plecy dziecka, nie będzie możliwe prawidłowe ułożenie nóżek, jeśli nogi nie zostaną odpowiednio umiejscowione - cierpiał będzie na tym kręgosłup dziecka.

Prawidłowo zawiązane dziecko w chuście przyjmuje fizjologiczną pozycję żabki, chusta stabilizuje ten układ, dzięki czemu śpiące niemowlę jest w pełni bezpieczne. Kręgosłup tak noszonego dziecka nie jest obciążony, a głowy kości udowych dobrze wypełniają panewkę determinując przy tym prawidłowy rozwój stawów biodrowych. Warto więc zwrócić uwagę na to, jak i w czym nosimy nasze pociechy. Silne dzieci przez pewien czas są w stanie utrzymać prawidłową pozycję, zasypiając tracą nad tym kontrolę. Jako rodzice, powinniśmy dołożyć wszelkich starań, aby wykorzystać potencjał ofiarowany nam przez ewolucję.